PA281185

DRIE STAPPEN OM EEN BURN-OUT TE VOORKOMEN

Burn-out treft 13% van de werknemers in de gezondheids- en welzijnszorg. 

Bij een burn-out ben je lichamelijk en emotioneel uitgeput.

Ineens gaat het licht uit! Je vraagt je af hoe het eigenlijk zo ver heeft kunnen komen.

Burn-out is het resultaat van een langdurend spanningsveld. 

Het is een negatieve wisselwerking tussen je gevoelens, gedachten, lichamelijke weerstand en je levens- en werkomstandigheden.

Vaak ben je je hiervan niet bewust.

Hierdoor kom je in een neerwaartse spiraal terecht!

Als je spanningen of conflicten niet op tijd aanpakt kan dit leiden tot een burn-out.

Een complex samenspel van factoren doet je erin belanden, maar het analyseren ervan geeft je waardevolle inzichten.

Een praktijkvoorbeeld

Karin, onderzoeker in een Academisch Ziekenhuis en neemt deel aan een internationaal programma, met goede toekomstperspectieven. 

Haar enthousiasme is volledig in de kiem gesmoord door de hoge eisen die aan haar gesteld worden en het feit dat ze alles zelf moet regelen. 

Karin botst met de prestatiecultuur, waarin alles moet wijken voor de eer van de opleiding. Daarnaast ervaart ze te weinig waardering voor haar prestaties. 

Bovendien kampt haar dochtertje met een chronische ziekte. Hierdoor wordt er thuis een extra beroep op haar gedaan. 

Karin heeft het gevoel lastig te zijn. Ziekte en zorg horen volgens haar voornamelijk mannelijke collega’s in de privésfeer. 

Ze voelt zich onzeker, maar is ook verontwaardigd. Het lukt haar op een gegeven moment niet meer om zich aan de ‘prestatiecultuur’ te blijven aanpassen. 

Er breekt iets in haar als ze zich gedwongen voelt te kiezen tussen haar privé of haar carrière. Uiteindelijk belandt ze met een burn-out in de ziektewet.

Wat had Karin kunnen doen? Had ze haar burn-out kunnen voorkomen?

Het probleem is dat we vaak niet weten hoe we spanning of conflicten effectief aan kunnen pakken.

In dit artikel geef ik je hiervoor een aantal handvatten. 

Deze ontleen ik aan het waardenmodel voor morele besluitvorming van Rob van Es (auteur van o.a. Morele besluitvorming in organisaties en professies).

Hij gebruikt dit model bij het analyseren en oplossen van spanningen en morele conflicten binnen organisaties. Want, zegt hij, elk conflict is een moreel conflict.

Ik licht een aantal facetten uit het model. Ze zijn heel goed bruikbaar om zelf inzicht te krijgen in factoren die tot conflicten leiden en wat je kunt doen om ze op te lossen.

Van Es legt uit: 

Als het goede, datgene waarvan jij overtuigd bent en nastrevenswaardig vindt, niet strookt met het goede van de ander, ontstaan spanningen of conflicten.

De bedoeling is dat je je hiervan bewust wordt.

Zo onderscheidt van Es vier verschillende waarden die bij een conflict in het spel zijn:

1)    je persoonlijke waarden
2)    je professionele waarden
3)    waarden van de organisatie en
4)    publieke waarden.

Volgens hem is het belangrijk inzicht te krijgen in jouw persoonlijke waarden die jij nastrevenswaardig vindt ten opzichte van waarden die de andere partij (je collega’s, managers, de organisatie) nastrevenswaardig vindt.

Het gaat om voorkeuren, overtuigingen en manieren hoe jij in het leven wilt staan.

Dit maakt je eigen positie ten opzichte van anderen helder! Afgezien van het feit wat juist is of niet juist!

Het begint met een bewustwordingsproces:

het herkennen van je eigen onrust of je confrontatie met anderen.

Ik geef je drie handvatten die je kunnen helpen om spanningen en conflicten aan te pakken. Hiervoor gebruik ik het hierboven beschreven praktijkvoorbeeld en het waardenmodel.

1. Onderzoek wat jij zelf nastrevenswaardig vindt

Karin is ambitieus en leergierig en gaat voor topprestaties. Maar ze wil niet  – buiten de wettelijke regels – meewerken aan het behouden van de “eer en glorie van de opleiding”.

Haar professionele waarden kun je omschrijven als:

deskundigheid, betrouwbaarheid, integriteit en zorgvuldigheid.

Waarden van het opleidingsinstituut: het opleidingsinstituut streeft naar excellentie en aanzien, maar neemt wettelijke regels met een korrel zout.

Dit is strijdig met haar oorspronkelijke waarden als:

wetenschappelijke integriteit, betrouwbaarheid en transparantie.

Ook spelen publieke waarden: als wetenschappelijk opleidingsinstituut draag je:

verantwoordelijkheid naar de samenleving, herkenbaarheid en integriteit.

En dan Karin haar persoonlijke waarden. Waar staat zij zelf voor?:

Ze voelt zich niet gesteund op haar eenzame weg naar de top. Zeker nu haar zieke dochtertje extra aandacht en zorg vraagt. Karin voelt zich kwetsbaar en wil aandacht voor haar specifieke thuissituatie.

Karin botst in haar werk met waarden waar ze zelf voor staat, maar waar ze geen weg mee weet, nl. die van:

gelijkwaardigheid, kwetsbaarheid, integriteit en zelfontwikkeling. 

2. Maak afwegingen

Karins persoonlijke en professionele waarden botsen met waarden van anderen (collega’s, baas) en die van de organisatie.

Dat geeft spanningen, maar tegelijkertijd is dit een signaal. Het nodigt je uit om dat wat jij van waarde vindt te verhelderen, te verwoorden, te toetsen en er naar te leven.

Je ontdekt wat voor jezelf wel of niet acceptabel is.

Mensen vergeten vaak dat hun eigen persoonlijke waarden er toe doen. Ze hangen het op aan eigen emoties die met zwakte te maken hebben. Vooral vrouwen zijn daar goed in.

Onderzoek doen naar je eigen waarden en het maken van afwegingen geeft inzicht in wat je beweegt, wat je van waarde vindt, waar je voor staat en of je dit wel of niet waarmaakt.

3. Neem een besluit

Tenslotte maak je een keuze. Te midden van verschillende belangen en overtuigingen van anderen bewandel jij je eigen weg.

Met elke keuze bepaal je of je blijft vasthouden aan de situatie waarin je zit of kiest voor je verdere ontwikkeling. 

Onderzoek doen naar jouw persoonlijke waarden is belangrijk voor de vorming van je beroepsidentiteit. Je professionaliteit hangt nl. samen met je identiteit, waarbij het gaat om wie je bent als persoon en waar je voor staat.

Hoe kom jij uit het spanningsveld van verschillende belangen en waarden?  Heb jij last van een burn-out of wil je die voorkomen? 

Neem contact op voor een gratis telefonische sessie en kijk of een persoonlijk traject iets voor je is. Vul het bijgaande formulier in en ik neem z.s.m. contact met je op om een afspraak in te plannen.

Je reactie is welkom op mijn weblog!